این کتابِ حدودا 150 صفحه ای، در حقیقت حاوی مطالبی است که ما بین احمد بن صدیق غماری و شاگردش محمد ابوخبزه، رد و بدل شده است. نکته قابل توجه این است که مطالب موجود در کتاب «الجواب المفید» را می‌توان به 7 بخش «توحید، فقه، حدیث، اعلام و تراجم، کتب علمی، منوعات (معنی وتوضیحاتی در مورد مسائل مختلف) و در نهایت ملحقات» تقسیم کرد. از آنجایی که در این گزارش، بنا بر اختصار است لذا صرفا به اهم مطالب اشاره می‌شود
نویسنده :  احمد بن محمد بن صدیق غماری

 این کتابِ حدودا 150 صفحه ای، در حقیقت حاوی مطالبی است که ما بین احمد بن صدیق غماری و شاگردش محمد ابوخبزه، رد و بدل شده است. نکته قابل توجه این است که مطالب موجود در کتاب «الجواب المفید» را می‌توان به 7 بخش «توحید، فقه، حدیث، اعلام و تراجم، کتب علمی، منوعات (معنی وتوضیحاتی در مورد مسائل مختلف) و در نهایت ملحقات» تقسیم کرد. از آنجایی که در این گزارش، بنا بر اختصار است لذا صرفا به اهم مطالب اشاره می‌شود:

1: ویژگی کتب ابن تیمیه

غماری با بیان اینکه ابن تیمیه دچار خباثت های فراوانی از جمله منیت و کبر بوده است، همچنین تصریح می‌کند: کتب ابن تیمیه، سراسر ظلمت و تاریکی است و کسی از راه راست گمراه نشد، مگر بواسطه آثار ابن تیمیه.[1]

2: محمد بن عبدالوهاب، پیروانش و آئین وهابیت، نشات گرفته از افکار و اقوال ابن تیمیه

ابن صدیق در موضع صریح تری مدعی شده است: «ان قرن الشیطان النجدی، و اتباعه، و مذهبه الفاسد ولید افکار ابن تیمیه و اقواله»[2] شاخ نجدی شیطان (محمد بن عبدالوهاب)، پیروانش و مذهب فاسدش (وهابیت)، تولد یافته از افکار و اقوال ابن تیمیه هستند.

3: مخالفت احمد بن صدیق با تقلید از افراد

یکی دیگر از مسائلی که در «الجواب المفید» مشاهده می شود مخالفتی است که احمد بن صدیق با مسئله تقلید از افراد اظهار می‌کند. او معتقد است که طالب حق، نباید از مخلوقات تقلید کند بلکه باید مستقیما به ادله مراجعه کرده و حکم را بدست آورد.[3]

4: سلفیون حنبلی مذهب، قرآن را با هوی و هوس خود تفسیر می کنند!

غماری تصریح می کند: عده ای همچون سلفی مسلکان حنبلی، در برخورد با آیات قرآن کریم، پیرو هوی و هوس هستند چنانکه آیات مربوط به علو خدا را (الرحمن علی العرش استوی) به معنی علو حقیقی می دانند. حال آنکه در مواجهه با آیات مربوط به معیت پروردگار (و هو معکم این ما کنتم) در مقام تاویل بر می آیند![4]

  5: حدیث سفرجل که در مدح معاویه وارد شده است، حدیثی باطل است

در برخی از مصادر از ابن عمر نقل شده است که پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله) سفرجلی (میوه به) به معاویه داد و به او فرمود: این را نگه دار تا با آن در بهشت، مرا ملاقات کنی.
احمد غماری بر این باور است که روایت فوق، روایتی است که نقلا و عقلا باطل بوده و علمای حدیث شناسی همچون ابن حبان، آن را موضوعه دانسته اند.[5] یکی از نکات جالبی که غماری در این بخش بدان متذکر می شود این است که معاویه، در امور مختلفی از اوامر نبوی (صلی الله علیه وآله) سرپیچی کرده و آنحضرت از او ناراضی بوده است، پس قطعا جایگاهش در جهنم است نه بهشت؛[6]

6: وجود رگه هایی از تشیع در حاکم نیشابوری و ابونعیم اصفهانی  

احمد بن صدیق بر این باور است که حاکم نیشابوری و ابونعیم اصفهانی، به جهت محبت اهل بیت (علیهم السلام)، دارای تشیعی خفیف بوده اند.[7]

7: شاه ولی الله دهلوی از منظر احمد بن صدیق غماری

احمد بن صدیق غماری در مورد شاه ولی الله دهلوی چند نکته را بدین شکل بیان می‌کند:

الف: گونه ای از جنون و بدعت در وجود او بوده است.

ب: در دیدگاه‌های شاه ولی الله در مورد قدر و منزلت امیرالمومنین (علیه السلام) تناقضات جدی وجود دارد از سویی آن حضرت را وارث سر ولایت نبوی (صلی الله علیه وآله) می داند و از سویی دیگر، بخشی از منزلت های ایشان را نابود کرده است.

ج: او در حقیقت ولی الشیطان است نه ولی الله؛

د: شاه ولی الله، باطنی خبیث داشت. اینکه می بینید وهابیت او را دوست دارند، و برای کتبش، قداستی قائل هستند، موید خوبی بر این مدعاست.

ه: در مسئله تصوف هم شاه ولی الله، آراء متناقضی دارد از یک سو، همانند ابن تیمیه به تصوف می تازد، و از سویی دیگر گاه او را  غرق در دریای تصوف می بینیم.[8]

8: نظر احمد  بن صدیق در مورد حسن البناء  و اخوان المسلمین

غماری چنین می‌نویسد: حسن البنا، و پدرش دوستانی برای ما بوده اند.
 او در مورد اخوان المسلمین نیز تصریح می کند: اخوان المسلمین، از جهت دین داری و حفظ شعائر اسلامی، بهترین حزب در مصر به حساب می آید. من در هنگام تاسیس این حزب، همراه شان بودم. [9]

9: بیان 3 روایت از احمد غماری در مورد معاویه بن ابی سفیان

غماری 3 روایت در جهت مذمت معاویه بن ابی سفیان ذکر کرده است. در یکی از این روایات، که به نقل از نبی مکرم اسلام( صلی الله علیه وآله) روایت شده، چنین آمده است: هرگاه معاویه را بر روی منبر من دیدید، او را بکشید. [10] نکته قابل ذکر آنکه، غماری با توجه به شم حدیث شناسی که داشته است، سند این روایات را سندی قابل قبول می داند.

همچنین احمد بن صدیق با بیان اینکه در روایات اسلامی، سب امیرالمومنین (علیه السلام) همانند سب خدا و رسول خدا (صلی الله علیه وآله) تلقی شده است، تصریح می کند: از آنجایی که معاویه دستور داد در بلاد اسلامی، امیرالمومنین (علیه السلام) سب شود، می توان چنین نتیجه گرفت که معاویه، شخصی منافق و کافر بوده است.[11]

10: مذمت البانی توسط غماری

غماری در اظهار نظری جالب می نویسد: البانی، من را شخصی خَلَفی معرفی کرده است. حال آنکه، دشمن خدا(البانی) دروغ می گوید. (من سَلَفی هستم) ولیکن او هرکسی که پیرو ابن تیمیه و وهابیت نباشد را خَلَفی معرفی می کند.[12]

11: دفاع از کتاب احیاء المقبور

یکی از آثار مهم احمد بن صدیق غماری «احیاء المقبور» است که در آن، ادله فراوانی را در جهت اثبات مشروعیت ساخت بناء بر روی قبور اقامه می‌کند. از همین رو طبیعی است که عده ای از وهابیون و تکفیری ها به این اثر، اعتراض کنند. به همین جهت، غماری مطالبی را پیرامون کتاب مذکور و حملاتی که از سوی برخی به مطالب این کتاب وارد شده است، بدین صورت بیان می کند: در کتاب احیاء المقبور، مطالبی که آورده ام، تماما براهین قاطعی است که مسئله مشروعیت بناء بر قبور را اثبات می کند. با این حال، افرادی که در دل حسادت دارند و چیزی از برهان و حجت نمی فهمند، به این کتاب حمله ور شده اند. البته با توجه به گمراهی و ضلالتی که در این افراد وجود دارد، چنین حملاتی بعید و به دور از ذهن نبود.[13]

12: دیدگاه غماری در مورد 2 کتاب «الصواعق المحرقه» و «سلب الجنان»

از ابن حجر هیتمی شافعی مذهب، آثار فراوانی برجای مانده است که «الصواعق المحرقه» و «سلب الجنان» از جمله این آثار به حساب می آیند. احمد بن صدیق غماری در مورد این 2 اثر هیتمی چنین می‌نویسد:  این 2 کتاب، دلیلی است بر جهل، نفاق و ناصبی گری ابن حجر هیتمی؛ از آن هنگامی که علم یافتم ابن حجر هیتمی، چنین کتبی را نوشته است، از چشمانم افتاد و دیگر برایم اعتباری ندارد.[14]

13: احمد بن صدیق و شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید

احمد معتقد است که در شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، مزایایی وجود دارد که در مجموعه های دیگر این مزایا به چشم نمی‌خورند. البته وی تاکید می‌کند که تنها قرآن کریم است که همه مطاللبش صحیح است و لذا در مابقی کتب، قطعا اشتباهات و نواقصی وجود دارد.[15]

14: وجود اشکالات زیاد در صحیح بخاری و صحیح مسلم

همانطور که گفته شد به باور احمد، تنها قرآن کریم است که هیچ گونه اشتباه و نقصی در آن راه ندارد. به همین جهت، تصریح می‌کند: در صحیح بخاری و صحیح مسلم،  اشتباهات فراوانی وجود دارد.[16]

15: افضل الناس بعد الرسول(صلی الله علیه وآله) چه کسانی هستند؟

احمد بن صدیق غماری تصریح کرده است که بعد از رسول خدا (صلی‌الله علیه وآله)، برترین افراد امت اسلامی به ترتیب عبارتند از: حضرت زهر ا(سلام الله علیها)، امیرالمومنین(علیه السلام)، امام حسن و امام حسین(علیهماالسلام)، ازواج النبی(صلی الله علیه وآله)، ابوبکر، عمر، عثمان و...[17].

ج: جمع بندی

از مجموع مباحث کتاب «الجواب المفید للسائل المستفید» بدست می آید که احمد بن محمد صدیق غماری شخصیتی است که 3 ویژگی بارز در وی وجود دارد:

* به شدت عاشق و مُحِب اهل بیت (علیهم السلام) است.

* در مواجهه با دشمنان اهل بیت (علیهم السلام) نیز قاطعانه برخورد می‌کند.

* و ابن تیمیه و وهابیت را غرق در گمراهی می بیند.

 

محمد باغچیقی


[1] . غماری، احمد، الجواب المفید للسائل المستفید، ص11، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، 1423ه‌ق.

[2] . همان.

[3] . همان، ص12.

[4] . همان، ص13

[5] . همان، ص32.

[6] . همان، ص33.

[7] . همان، ص45.

[8] . همان، ص47.

[9] . همان، ص48.

[10] . همان، ص57.

[11] . همان، ص59.

[12] . همان، ص61.

[13] . همان، ص71.

[14] . همان، ص81.

[15] . همان، ص83.

[16] . همان.

[17] . همان، ص102.

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن