شوکانی که خود دارای روابط فکری و عقیدتی انکار ناپذیری با وهابیان و غیر مقلدین است، و به عنوان یکی از شخصیت های جریان مذکور شناخته می شود برخی سوء برداشت های این جماعت که ریشه در افکار ابن تیمیه دارد و سبب نگاه تکفیری آنها به دیگر مسلمانان شده است را به زیر تیغ نقادی برده و بر آنها خط بطلان کشیده است.

مساله توسل به اولیاء و انبیاء یکی از آن موضوعاتی است که حتی شوکانی غیر مقلد نیز بر فهم ناصحیح متسلفین (وهابیون) در آن خصوص و برداشت ناروا از آیات و روایات خرده گرفته است. یک دسته از آیاتی که شوکانی استدلال متسلفین به آنها برای زیر سؤال بردن توسل به اولیاء را بی پایه می داند آیاتی است که بر فقر و نداری یا ناتوانی غیر خدا در سود و ضرر خود دلالت می کنند مانند آیه 17-19 سوره انفطار. شوکانی در این خصوص می نویسد:

فإذا عرفت هذا لم یخف علیک دفع ما یورد المانعون للتوسل من الأدله الخارجه عن محلّ النزاع خروجا زائداً علی ماذکرناه، کاستدلالهم بقوله تعالی: « وَ مَا أَدْرَاك مَا يَوْمُ الدِّينِ‏(17) ثمَّ مَا أَدْرَاك مَا يَوْمُ الدِّينِ‏(18) يَوْمَ لا تَمْلِك نَفْسٌ لِّنَفْسٍ شيْئاًوَ الأَمْرُ يَوْمَئذٍ لِّلَّهِ‏(19)»  فإنَّ هذه الآیاتِ الشَّریفة لیس فِیها الا أنَّه تعالی المنفردُ فی یومِ الدّینِ و أنَّه لَیسَ لِغیرِه مِن الأمرِ شَیءٌ، و المُتوسِّلُ بِنَبیٍّ مِن الأنبیاءِ أو عالمٍ مِن العلماءِ، لا یَعتَقِدُ أنَّ لِمَن تَوَسَّلَ به مشارکةٌ للهِ عَزَّوَجلَّ جلَ جلالُه فی أمرِ یوم الدین و مَن اعتَقَدَ هذا لِعَبدٍ مِن العِباد؛ سَواءٌ کان نبیّاً او غَیرَ نَبِیٍّ فهو فی ضَلالٍ مُبِینٍ. [1]

حال که این را دانستی، پاسخ به ادله مخالفان توسل که بیش از آنچه ذکر کردیم خارج از محل نزاع است بر تو پوشیده نیست، مانند استدلالشان به آیه: «تو چه مي‏داني روز قيامت چيست ؟ (۱۷) باز چه مي‏داني روز قيامت چيست ؟ روزي كه هيچكس قادر بر انجام كاري در حق ديگري نيست، و همه امور در آن روز از آن خدا است. (۱۹)». در این آیات شریفه فقط آمده است که خدای تبارک و تعالی، یگانه (صاحب اختیار) در روز قیامت است و اینکه برای غیر خدا هیچ اختیاری نیست، در حالی که کسی که به پیامبر یا عالمی متوسل می شود، چنین اعتقادی ندارد که آن عالم یا پیامبر با خدا در امر روز قیامت مشارکت دارد، و هر کس برای بنده ای از بندگان خدا، خواه پیامبر باشد یا غیر پیامبر،  چنین اعتقادی داشته باشد در خطای آشکاری است.

 

 

 

 


.[1] شوکانی، محمد بن علی، الدر النضید فی اخلاص کلمه التوحید، تحقیق: ابوعبدالله الحلبی، دارابن خزیمه، چاپ اول، 1414، ص 22.

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن