«القاعده در کشورهای مغرب اسلامی»، یکی از شاخه­ های اصلی سازمان القاعده است که از جماعت سلفی «الدعوة و القتال» الجزاير منشعب شده است. خود این جماعت نیز از دل «الجماعة الإسلامية المسلحة» بیرون آمده است.
منبع :  ترجمه اختصاصی سایت alwahabiyah.com از alahednews.com

جماعت سلفی «الدعوة و القتال» در تاریخ 24 ژانويه 2007 از تغییر نام به «تنظيم القاعدة ببلاد المغرب الإسلامي» (تشکیلات القاعده در کشوهای مغرب اسلامی) خبر داد و با «اسامه بن‌‌لادن» رهبر القاعده بیعت نمود. آنان در بیانیه بیعت، در بيان دلایل اين تغییر و تحول اعلام کردند که در صدد گسترش دایره فعالیت خود هستند تا فعالیت آنان به الجزاير محدود نماند و دیگر کشورهای مغرب اسلامی را نیز پوشش دهد. بدین ترتیب، جماعت سلفی، دامنه مبارزات خود را گسترش داد و از نبرد محدود با دشمن نزدیک (یعنی دولت الجزاير)، به نبرد در ديگر کشورهای مغرب اسلامی (یعنی تونس، الجزایر، لیبی، مغرب و موریتانی) گسترش يافت.

پایگاه اصلی این تشکیلات در الجزاير، به‌‌ویژه در شرق این کشور و در مناطق قبیله‌نشین قرار دارد و فرماندهی آن بر عهده «عبدالمالک درود کال» ملقب به «ابومصعب عبدالودود» است. وی که متولد 1970 است، از سال 2004 رهبري جماعت سلفی «الدعوة و القتال» را عهده­دار بود.

علی­رغم این‌که آمارهای دقیقی از شمار مبارزان این جماعت در دست نیست، ولی فعالیت آنان چشم‌گیر بوده است. دامنه فعالیت اين گروه، به جنوب صحرا، مراکش، تونس، مالی و موریتانی نیز می­رسد و با جماعت «بوکوحرام» در نیجریه نیز ارتباط دارد.

ساختار تشکیلاتی

سه مجموعه بزرگ (مرکز فرماندهی) در مجموع بیش از 12 گردان مسلح را در اختیار دارد که عملیات‌‌های میدانی انجام مي‌دهند. «القاعده در کشورهای مغرب اسلامی» اکنون از ساختاری مشابه تشکیلات سابق «الجماعة السلفیة للدعوة و القتال» شگل گرفته؛ با این تفاوت که سرکردگان تشکیلات، بنابر شرایط مبارزه با نیروهای مسلح الجزاير، اصلاحاتی ساختاری در درون آن صورت دادند. مدیریت و فرماندهی تشکیلات بر عهده فرمانده است و شورای فرماندهان به ریاست «ابوعبیده یوسف العنابی» نیز در امر مدیریت، به فرمانده یاری می­رساند.

از نظر سلسله‌‌مراتب، مجلس سران (سنا) پس از مراتب فرماندهی در مناطق سه‌‌گانه یعنی مرکز، شرق و صحرا قرار دارد. جايگاه بعدی به کمیته نیرو­ها مربوط می­شود که ساختاری جدید است و القاعده برای ادغام مجموعه­ای از تیپ­ها و گردان­ها در یک ساختار یکپارچه آن را ایجاد کرده­ است. ساختار القاعده را به صورت زیر می­توان ترسیم نمود:

1. فرماندهی منطقه مرکزی

این فرماندهی سه کمیته را شامل می­شود که عبارتند از:

ـ‌ «جندالأهوال» شامل گردان­های «الفتح»، «ابوبکر الصدیق» و «الأرقم» که مرکز فعالیت آن، ایالت «بومرداس» در 60 کیلومتری پایتخت الجزاير است.

ـ «جندالأنصار» شامل گردان­های «النور»، «عثمان بن عفان» و «علی بن ابی‌طالب» که مرکز فعالیت آن در ایالت شرقی «تیزی وزو» در 100 کیلومتری پایتخت الجزایر است.

ـ «جندالإعتصام» شامل گردان­های «الفاروق» و «الهدی» که دامنه فعالیت­های آن از ایالت شرقی «البویره» در 160 کیلومتری پایتخت الجزایر تا منطقه شرقی «برج بوعریریج» را در بر می­گیرد.

2. فرماندهی منطقه صحرا

به فرماندهي «یحیی جوادی» معروف به «یحیی ابوعمار» است که سه گردان اصلی را دربر می­گیرد:

گردان «الملثون» به سرکردگی «مختار» ملقب به «خالد ابوالعباس»؛ گردان «طارق بن زیاد» به سرکردگی «عبدالحمید عبید» ملقب به «عبدالحمید ابوزید» و گردان «الفرقان» به سرکردگی «یحیی ابوالهمام».

3. فرماندهی منطقه شرقی

فرماندهي هسته­های کوچکي را بر عهده دارد و در ایالت­های شرقی الجزایر مانند: «تبسه»، «جیجل»، «سکیکده» و «قسنطینه» (در شرق الجزایر) فعال است.

4. فرماندهي منطقه غربی

این فرماندهي به‌‌تازگی فعال شده و ساختار آن هنوز شناخته‌‌شده نیست. تشکیلات دیگري به نام «حماة الدعوة السلفیة» به سرکردگی «سلیم الأفغانی» نیز در این منطقه حضور دارد.

ساختار «القاعده در کشورهای مغرب اسلامي» پیچیده و گسترده است. فرماندهی تشکیلات از افراد زیر تشکيل شده است: فرمانده تشکیلات؛ مجلس سران (سنا)؛ رؤسای کمیته­ها و هیئت­ها. اين مقام‌ها، مجلسی موسوم به «مجلس شورای تشکیلات» را نیز تشکیل می­دهند که وظایف آن به هماهنگی فعالیت میان رده­های مختلف فرماندهی مربوط می­شود و شامل هیئت­های زیر است:

کمیته شرعی؛ کمیته نظامی؛ کمیته پزشکی؛ کمیته امور مالی؛ کمیته قضایی؛ کمیته رسانه؛ کمیته دیوان؛ کمیته روابط خارجی.

اعضای «مجلس شورای تشکیلات» را بزرگان، ریش‌‌سفیدان، کارشناسان، افراد باتجربه­ای که ریاست هیئت­ها و کمیته­ها را برعهده دارند، تشکیل می­دهند. این مجلس در مدیریت تشکیلات، ترسیم سیاست­های آن، منافع آن و مشورت در تصمیم‌‌گيري‌هاي مهم به فرمانده تشکیلات یاری می­رساند. تدابیر این شورا برای فرمانده الزام‌‌آور نیست و او به موجب حکم فرماندهی، از حق تصمیم­گیری فردی برخوردار است.

القاعده در مغرب

وظيفه مجلس سران (سنا یا مجلس معروف به «اهل حلّ و عقد») گردآوری اعضای مجلس یا اکثریت آنان (بیش از نیمی از اعضا) در شرایط فوق­العاده، یعنی شرایط مربوط به بیماری، اسارت یا فوت فرمانده تشکیلات است. در این شرایط، مجلس سران فرمانده جدید را انتخاب می­کند. اختیارات و وظایف کلی کمیته­های مختلف شورای رهبري عبارت است از:

  1. کمیته دینی: ترسیم چشم‌‌انداز عملی کمیته؛ ساخت مدارس دینی؛ پرورش فکری و اعتقادی اعضای تشکیلات؛ مراجعه به علما در مسائل دشوار؛ مباحثه در مسائل جدید علمی. شاخه­های «الدعوة و الإرشاد» و شاخه «البحوث العلمیة و الفتاوی الشرعیة» از این کمیته منشعب می­شود.
  2. کمیته قضایی: این کمیته یکی از ارکان اصلی شوراست که مسئولیت آن را قاضی جماعت برعهده دارد و توسط فرمانده تشکیلات منصوب می­شود. او در انجام وظایف خود مستقل است. قضات مناطق با مشورت فرماندهان آن تعیین می­گردد و دستورات آنان قطعی و قابل اجراست.
  3. کمیته نظامی: یکی از ارکان تشکیلات به شمار می­رود و قدرت و توان بازدارندگی تشکیلات را نشان مي‌دهد. ریاست آن را فرمانده کل برعهده دارد و شاخه­های منشعب شده از آن را معاونان وی عهده­دار هستند. این شاخه­ها عبارتند از:

شاخه آموزش و جذب نیرو؛ شاخه تدارکات و بودجه؛ شاخه صنعتی‌‌سازی؛ شاخه اطلاعات؛ شاخه مهندسی نظامی؛ شاخه برنامه‌‌ریزی و مطالعات نظامی.

این کمیته مسئولیت نظارت، مدیریت و اجرای همه تصميمات مربوط به امور نظامی تشکیلات را برعهده دارد. از دیگر مسئولیت­های این کمیته، هماهنگی با شاخه­های دیگر است تا به روند فعالیت­ها خدشه­ای وارد نشود.

  1. کمیته پزشکی: وظیفه این کمیته درمان مجروحان و ارائه خدمات پزشکی به بیماران است؛ از دادن دارو و توصیه­های پزشکی گرفته، تا انجام عمل­های جراحی لازم بر روی مجروحان و بیماران.
  2. کمیته رسانه: کمیته­ای اجرایی است که مسئولیت نظارت بر ساخت و پخش تولیدات ديداري و شنيداري و مطالعاتی تشکیلات را برعهده دارد. مرکز رسانه­ای «فجر» سخنگوی انحصاری القاعده، از راه­اندازی مؤسسه تولیدات رسانه­ای «اندلس» خبر داد. این خبر در 15 شوال 1430 (4 اکتبر 2009) اعلام شد. اين مؤسسه سخنگوی رسمی و بازوی رسانه­ای «القاعده در کشورهای مغرب اسلامی» به شمار می­رود.
  3. کميته روابط خارجی: وظيفه گشودن کانال­های ارتباطی با افراد و هیئت­ها مختلف در خارج از کشور را بر عهده داردکه با هماهنگی فرمانده تشکیلات صورت می­گیرد. اين کميته از برقرای این ارتباطات سه هدف را دنبال مي‌کند: معرفی اهداف و برنامه­های تشکیلات؛ تلاش برای جذب بیشترین حامی و طرفدار ممکن؛ انجام مأموریت مذاکره با دیگران (البته به دستور فرمانده تشکیلات).

جماعت سلفی «الدعوة و القتال» از یک تشکیلات کشوری، به تشکیلاتي منطقه­ای تبدیل شده است. این تغییر و تحول، پیشرفتي در روند کار گروه‌های سلفی ـ جهادی در جهان و در مغرب عربی به صورت خاص به شمار می‌‌رود؛ زیرا جماعت سلفی با اين تغيير توانست بسياري از اعضای سلفی ـ جهادی و سازمان القاعده را جذب کند؛ سازماني که در کشورهای مختلف، به صورت مستقل و با عناوین و استراتژی­های متفاوت مشغول فعالیت است.

برخی عملیات­ها

این تشکیلات چندين عملیات انفجاری و ربایش خارجی­ها را در کارنامه خود ثبت کرده است. از مهم­ترین این عملیات­ها می­توان به موارد زیر اشاره نمود:

ـ 11 آوریل 2007: حمله دوجانبه با خودروهای بمب‌گذاری‌‌شده به کاخ ریاست‌‌جمهوری و مرکز پلیس در پایتخت الجزایر که 30 کشته و 220 زخمی بر جای گذاشت.

ـ 5 سپتامبر 2007: عملیات انتحاری در تجمع مردمیِ استقبال از رئیس‌‌جمهور «عبدالعزیز بوتفلیقه» در شهر «باتنة». در این عملیات 22 نفر کشته و بیش از 100 نفر مجروح گردیدند.

ـ 11 سپتامبر 2007: تهاجم به منطقه «الأخضریه» در ایالت «البویرة» الجزاير که 10 کشته بر جای گذاشت.

ـ 11 دسامبر 2007: تهاجم دوجانبه به پایتخت الجزایر که 67 کشته برجای گذاشت.

ـ 22 فوریه 2008: ربایش گردشگران ژاپنی از جنوب تونس.

ـ ژانویه 2009: ربایش چهار تن از گردشگران انگلیسی در مالی.

ـ ‌23 ژوئن 2009: «کریستوفر لاگت» فعال آمریکایی در سازمان حقوق بشر، در «نواکشوت» پایتخت موریتانی به قتل رسید. تشکیلاتی که وی را به قتل رساند، او را به نصرانی (مسيحي) بودن نیز متهم ساخته بود.

ـ ‌عملیات اشغال پالایشگاه گاز «عین امیناس» در الجزایر که در آن نیروهای خارجی به گروگان گرفته شدند. این عملیات به شکل فاجعه‌‌آمیزی در ماه ژانویه سال 2013 به پایان رسید.

ـ 29ژوئیه 2013: هشت سرباز تونسی در عملیات کمینی در «جبل الشعانبی» تونس کشته شدند، که سر دو تن از آنان از بدن جدا شده بود. در پي اين حمله تروريستي، ارتش تونس دست به عملیاتی گسترده زد و این کوه را با هواپیما و توپخانه بمباران کرد. از این عملیات با عنوان حوادث «جبل الشعانبی» یاد می­شود.

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن