منبع :  اختصاصی سایت الوهابیه
پرسش

آیا امیرالمومنین علی(علیه السلام) اولین مسلمان و اقتدا کننده نماز به رسول خدا (صلی الله علیه وآله) بوده است یا نه؟؟

پاسخ

پاسخ

به باور بسیاری از علمای فریقین، امیرالمومنین علی (علیه السلام) افضل صحابه و دارای فضایل فراوانی بوده است. به نحوی که بسیاری از این فضایل مختص به آنحضرت بوده و احدی از صحابه با ایشان در آن فضایل همسان نبوده اند. یکی از این فضایل که در آثار متعددی از علما و اندیشمندان اهل سنت بدان اشاره شده است مسئله تقدم زمانی اسلام آوردن امیرالمومنین(علیه السلام) نسبت به دیگر صحابه است. بدیگر سخن امیرالمومنین علی (علیه السلام) اولین ایمان آورنده به رسول خدا (صلی الله علیه وآله) و همچنین اولین نفری بوده است که همراه با رسول خدا(صلی الله علیه وآله) نماز خوانده است. در ادامه به برخی از تصریحات علمای اهل سنت در این باره اشاره می شود.

عبدالرزاق صنعانی

عبدالرزاق صنعانی در مصنف خود، 2 روایت در این باره نقل می کند: «وَأَخْبَرَنَا قَتَادَةُ، عَنِ الْحَسَنِ وَغَيْرِهِ فَقَالَ: كَانَ أَوَّلَ مَنْ آمَنَ بِهِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ أَوْ سِتَّ عَشْرَةَ. قَالَ: وَأَخْبَرَنِي عُثْمَانُ الْجَزَرِيُّ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: عَلِيٌّ أَوَّلُ مَنْ أَسْلَمَ.»[1] قتاده از حسن بصری و دیگران چنین نقل کرده است که اولین کسی که به پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) ایمان آورده، مولی امیرالمومنین (علیه السلام) بوده است. همچنین در روایت دیگری از ابن عباس چنین آمده است: امیرالمومنین (علیه السلام)، اولین کسی بوده که مسلمان شده است.

نسائی

نسائی نیز در کتاب سنن کبری چند روایت راجع به اینکه امیرالمومنین (علیه السلام) اولین کسی بود که اسلام آورد و نماز خواند، ذکر می کند. یکی از این روایات بدین صورت نقل شده است: «سَمِعْتُ حَبَّةَ الْعُرَنِيَّ قَالَ: سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُ: «أَنَا أَوَّلُ مَنْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ»»[2] حبه العرنی می گوید: از امیرالمومنین(علیه السلام) شنیدم که فرمودند: من اولین کسی بودم که با رسول خدا(صلی الله علیه وآله) نماز خوانده ام.

نکته جالب روایت فوق این است که نسائی آن را در خصائص مولی امیرالمومنین (علیه السلام) نقل کرده است. بدین معنا که تقدم زمانی ایمان آوردن امیرالمومنین (علیه السلام) و نماز خواندن ایشان، از جمله خصائص آن حضرت قلمداد می شود.

نسائی در فضائل الصحابه، نیز چنین نگاشته است: «قَالَ سَمِعت أَبَا حَمْزَة مولى الْأَنْصَار قَالَ سَمِعت زيد بن أَرقم يَقُول أول من صلى مَعَ رَسُول الله (صلى الله عَلَيْهِ وَآله وسلم) وَقَالَ فِي مَوضِع آخر أول من أسلم عَليّ (علیه السلام)»[3] زید بن ارقم گفته است: اولین کسی که با رسول خدا (صلی الله علیه وآله) نماز خواند، امیرالمومنین علی (علیه السلام) بوده است. البته در جای دیگری نیز به نقل از زید بن ارقم آمده است که اولین کسی که به نبی مکرم اسلام (صلی الله علیه وآله) اسلام آورده است، حضرت امیرالمومنین علی (علیه السلام) بوده است.

باید توجه داشت که نسائی مطلب فوق را تحت عنوان «فَضَائِل عَليّ رَضِي الله عَنهُ» ذکر کرده است. که باید گفت: این مسئله بدان معناست که تقدم امیرالمومنین(علیه السلام) بر دیگر صحابه در جهت اسلام آوردن، فضیلتی خاص برای آن حضرت تلقی می شود.

ابن سعد

این عالم معروف سنی مذهب نیز در کتاب طبقات روایات متعددی راجع به تقدم زمانی اسلام آوردن و نماز خواندن امیرالمومنین(علیه السلام) بر دیگر صحابه نقل کرده است که 2 مورد از این روایات به شرح ذیل می باشد:

1: «عَنْ أَبِي حَمْزَةَ مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ: أَوَّلُ مَنْ أَسْلَمَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وآله وَسَلَّمَ)، على (علیه السلام)»[4]؛ زید بن ارقم نقل می کند: اولین کسی که اسلام آورده است، امیرالمومنین(علیه السلام) بوده است.

 2: «قَالَ عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ: أَوَّلُ مَنْ صَلَّى.»[5] عفان بن مسلم نیز می گوید: امام علی بن ابی طالب(علیهماالسلام) اولین کسی بوده است که نماز خوانده است.

ابن اثير

ابن اثير نيز در کتاب اسدالغابه، در بخش معرفی امیرالمومنین علی(علیه السلام) چنین می نویسد: «وهو أول الناس إسلاما في قول كثير من العلماء على ما نذكره»[6] طبق نظر بسیاری از علما، ایشان (امیرالمومنین علیه السلام) اولین نفری است که اسلام آورده است.

پاسخ به شبهه ای مقدر

در مقابل روایات فوق که دال بر این است که امیرالمومنین (علیه السلام)، اولین مسلمان و نمازگذار بوده است، عده ای ادعایی مطرح می کنند که دلالت می کند ابوبکر، اولین مسلمان بوده است نه حضرت علی(علیه السلام)؛ در پاسخ به این شبهه چند نکته باید یادآور شد:

اولا: در برخی از مصادر تاریخی چنین تصریح شده است که قبل از ابوبکر، حداقل 50 نفر دیگر نیز مسلمان شده بودند.[7]

ثانیا: روایات تاریخی وجود دارد که موید آن است که ایمان ابوبکر و افراد دیگر از ایمان امیرالمومنین (علیه السلام)، متاخر بوده است.[8]

گذشته از آنکه در برخی از مصادر تاریخی نیز چنین آمده است ابوبکر وقتی اسلام آورد، عایشه نیز مسلمان شد در حالی که در سنین کودکی بود. بنابراین با توجه به آنکه طبق قول مشهور، عایشه در سال پنجم بعد از بعثت متولد شده است، می توان چنین نتیجه گیری کرد که مسلمان شدن ابوبکر، متاخر از اسلام آوردن بسیاری از مسلمانان از جمله مولی امیرالمومنین (علیه السلام) بوده است.[9]

با توجه به مویدات فوق و مویدات فراوان دیگری که در این راستا وجود دارد، می توان چنین نتیجه گرفت که ادعای تقدم اسلام آوردن ابوبکر بر امیرالمومنین (علیه السلام) ادعایی ناصحیح است.

جمع بندی

از مجموع مستندات تاریخی و روایی موجود در آثار فریقین، بخوبی مشخص می شود که مولی امیرالمومنین علی (علیه السلام) اولین کسی بوده اند که به پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله) ایمان آورده و همراه با آنحضرت به اقامه نماز پرداخته اند. نکته ای که در این مسئله باید بدان عنایت داشت این است که افرادی همچون نسائی این فضیلت را برای مولای متقیان علی (علیه السلام) در بخش خصائص آنحضرت نقل کرده اند که بدان معناست تقدم زمانی اسلام آوردن و نماز خواندن، از خصیصه های آنحضرت محسوب می شود و احدی از صحابه با حضرت علی (علیه السلام) در این فضیلت، اشتراکی ندارد.

 

 

 

 

 

 


[1]. صنعانی، عبدالرزاق، المصنف، ج5، ص321، بیروت، المكتب الإسلامي، چاپ دوم، 1403 ه ق.

[2] . نسانی، احمد بن شعیب، فضائل الصحابه، ج7، ص407، بیروت، مؤسسة الرسالة، چاپ اول، 1421ه ق.

[3] .. نسائی، احمد بن شعیب، فضائل الصحابه، ص13، بیروت، دار الكتب العلمية، چاپ اول، 1405 ه ق.

[4] . ابن سعد، طبقات الکبری، ج3، ص15، بیروت، دار الكتب العلمية، چاپ اول، 1410 ه ق.

[5] . همان.

[6] . ابن اثیر، اسدالغابه، ج4، ص87، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، 1415 ه ق.

[7] . «عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ: قُلْتُ لأَبِي: أَكَانَ أَبُو بَكْرٍ أَوَّلَكُمْ إِسْلَامًا؟ فَقَالَ: لا، وَلَقَدْ أَسْلَمَ قَبْلَهُ أَكْثَرُ مِنْ خَمْسِينَ،...» محمدبن سعد می گوید: از پدرم پرسیدم: آیا ابوبکر، اولین نفری بوده است که مسلمان شده است، او جواب داد: خیر؛ قبل از او بیش از 50 نفر مسلمان شده بودند. طبری، تاریخ طبری، ج2، ص316، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، 1387 ه ق.

[8] . در تاریخ یعقوبی چنین آمده است: «و كان أول من أسلم خديجة بنت خويلد من النساء و علي بن أبي طالب من الرجال»   تاریخ یعقوبی، ج2، ص23، دارصادر، بی تا.

در اسدالغابه نیز چنین آمده است: «روي أن أبا طالب رَأَى النَّبِيّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وعليًا رضي اللَّه عنه يصليان، وعلي عَنْ يمينه، فقال لجعفر رضي اللَّه عنه: صل جناح ابن عمك، وصل عَنْ يساره،» طبق این روایت، حضرت رسول(صلی الله علیه وآله) و حضرت امیرالمومنین(علیه السلام) 2 نفری نماز اقامه فرموده بودند. اسدالغابه، ج1، ص341، بیروت، دارالفکر، 1409 ه ق. 

[9]. چنانکه ابوالفتح کراجکی چنین می نویسد: « قد روى المخالفون عن اسماء بنت أبي بكر انها قالت لما اسلم ابي جاء الى منزله فما قام حتى اسلمنا واسلمت عائشة وهي صغيرة وروايتهم هذه دليل على تأخر اسلامه وذلك ان مولد عائشة معروف وزمانها معلوم ولدت البعثة بخمس سنين»  كنزالفوائد، ص124، بی جا، بی تا.

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن