منبع :  نشریه سلفی پژوهی شماره 1
پرسش

معنای توسل، شفاعت و استغاثه چیست؟

پاسخ

توسل

معنای اصطلاحی «توسل» به معنای لغوی آن نزدیک است. «توسل» در اصطلاح این­گونه تعریف شده است: «واسطه قرار دادن شیء یا شخص برای رسیدن به مطلوب و مقصود»[1] که این تعریف با معنای لغوی آن تفاوت چندانی ندارد و به نظر می رسد همان معنای لغوی است. بنابراین، اختلاف میان مسلمانان و وهابیت بر سر توسل، به معنای اصطلاحی آن باز نمی گردد. زیرا فرق چندانی با معنای لغوی آن ندارد.

شفاعت

«شفاعت» از ماده «شفع» به معنای جُفت است؛[2]یعنی واسطه شدن شخص مورد احترام که با درخواست ملتمسانه فرد خاطی در کنار هم و به کمک هم، موجب خلاصی شخص گنه کار می شود.[3] با این تعریف از شفاعت به نظر می رسد معنای شفاعت از معنای توسل خاص تر است و می تواند یکی از اقسام توسل باشد

 استغاثه

«استغاثه» نیز در لغت از ماده «غوث» به معنای کمک خواستن از کسی است که توانایی انجام کاری را دارد. بنابراین، استغاثه هم می تواند قسمی از اقسام توسل محسوب شود؛ یعنی فردی از فرد دیگری برای رفع حوائجش درخواست کمک می کند. خدای متعال در قرآن کریم از زبان یکی از پیروان حضرت موسی (علیه السلام) می فرماید: «وَ استَغاثَة الَّذی من شیعَته عَلَی الَّذی من عَدوه».[4] یعنی آن مرد اسرائیلی که هم کیش حضرت موسی (علیه السلام) بود، در برابر دشمن قبطی اش از حضرت موسی (علیه السلام) یاری خواست.

نتیجه آنکه هر سه کلمه «توسل»، «شفاعت» و «استغاثه» از نظر معنایی شبیه به هم هستند به نوعی ذیل معانی و اقسام توسل گنجانده می شوند.[5] دیگر آنکه در اصل توسل، شفاعت و استغاثه میان مسلمانان هیچ اختلافی وجود ندارد و اختلاف در برخی اقسام آن است [6]که وهابی ها با برداشت اشتباه از مفاهیمی مثل عبادت، توحید و شرک به این معضل گرفتار شده اند و دیگر مسلمانان را نیز گرفتار کرده اند.

منبع : نشریه سلفی پژوهی شماره 1

 

 

 

 

[1]. ابن  اثیر جزری، عزالدین، النهایة فی غریب الحدیث والاثر، ماده شفع، ص185؛ ابن  منظور، محمد ابن مکرم، دعا و توسل، ص97.

[2] طریحی، فخر الدین، مجمع البحرین، ج4، ص353

[3] سبحانی، جعفر، آیین وهابیت، ص245.

[4] سوره قصص (28)، آیه 15.

[5] در اهل سنت نیز برخی معتقدند بازگشت این سه کلمه به یکدیگر است و با هم فرقی ندارند؛ سبکی، علی ابن عبدالکافی، شفاء السقام فی زیارة خیر الأنام، ص 314.

[6] قادری، محمد طاهر، استغاثه و جایگاه شرعی آن، ص16-32.

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن