منبع :  اختصاصی سایت الوهابیه
پرسش

قرائت قرآن و اهدداء ثواب آن به اموات از جمله آدابی است که مسلمانان برای امواتشان انجام می دهند. در این بین گروه تفرقه افکن وهابیت با اندیشه ایجاد تفرقه بین مذاهب اسلامی و دور کردن ایشان از معارف ناب و اصیل اسلامی در این باب شبهاتی را مطرح کرده اند، از جمله مهمترین شبهاتی که این گروه اخیرآ مطرح نموده اند و در شبکه های ماهواره ای و فضاهای منتسب به خودشان اقدام به نشر گسترده آن نموده اند اینست: در باب قرائت قرآن و اهداء ثواب آن به اموات دلیلی در شرع نداریم و مذاهب اسلامی نیز آن را تایید ننموده اند، و این بدعتی است که برخی از مسلمانان در کنار قبور مرتکب می شوند و هیچ فائده ای برای اموات ندارد.

 

پاسخ

با دقت در شبهه مطرح شده از سوی این معاندین به خوبی  سوء سیرت این گروه و همچنین نیت شوم آنها روشن می گردد، چرا که با وجود آثار و مستندات متعدد در مشروعیت این عمل این گروه تفرقه افکن چشم بر تمام این مستندات بسته و اقدام به شبهه افکنی می نماید، و انتفاع اموات از قرائت قرآن در کنار قبورشان را لغو و بدعت دانسته اند، این در حالی است که ابن تیمیه به عنوان پدر سلفیت در این باب ضمن بیان بیست مستند و شاهد انتفاع از غیر را امری مسلم دانسته و مخالفت با این دیدگاه را تقابل با اجماع و مسلمات دانسته است.[1] با این وجود برای روشن حقیقت و همچنین اثبات واهی بودن ادعای این گروه برخی از مستنداتی که در کتب معتبر وارد شده است مطرح می گردد:

الف. روایات

قرائت قرآن بر میت و همچنین اهداء ثواب آن به میت از اموری است که در روایات به آن اشاره گردیده است.تا جایی که بخاری در صحیحش بابی را با عنوان« بَابُ قِرَاءَةِ فَاتِحَةِ الكِتَابِ عَلَى الجَنَازَةِ » آورده است.[2] علاوه بر این روایاتی در این باب است که برای نمونه به برخی از این موارد اشاره می گردد:

  1. ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِذَا مَاتَ أَحَدُكُمْ فَلَا تَحْبِسُوهُ، وَأَسْرِعُوا بِهِ إِلَى قَبْرِهِ، وَلْيُقْرَأْ عِنْدَ رَأْسِهِ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ، وَعِنْدَ رِجْلَيْهِ بِخَاتِمَةِ الْبَقَرَةِ فِي قَبْرِهِ؛ از ابن عمر روایت است که گفت: شنیدم از پیامبر که ایشان فرمودند: زمانی که یکی از شما از دنیا رفت آن را حبس نکنید، و سرعت داشته باشید در اینکه به سوی قبرش بروید، و بالای سرش سوره فاتحه بخوانید و کف پایش آیات آخر بقره را بخوانید.»[3]
  2. رسول الله صلى الله عليه وسلم قال : " قلب القرءان يس لا يقرأها رجل يريد الله والدار الآخرة إلا غفر له اقرأوها على موتاكم؛ پیامبر فرمودند: قلب قرآن سوره یاسین است و کسی نیست که این سوره را تلاوت کند و غفران خداوند و آخرت را بخواهد مگر اینکه خداوند به او می دهد، این سوره را برای امواتتان بخوانید.[4]

این روایت از جمله روایاتی است که با تعابیر متعدد در منابع معتبر وارد شده است، ازجمله در سنن نسائی، [5]  صحیح ابن حبان،[6] معجم الاوسط،[7] مسند احمد،[8] و....

  1. روایت نبوی که بر قبر دو نفر دو تکه چوب درخت خرما قرار دادند و فرمودند:« لَعَلَّهُ أَنْ يُخَفَّفُ عَنْهُمَا مَا لَمْ يَيْبَسَا؛ امید است خداوند تخفیف در عذاب دهد بر اینها تا زماینکه این چوبها خشک نشده است»[9] مفسرین و شارحین ذیل این روایت تصریح دارند تخفیف در عذاب وقتی با وجود یک چوب درخت خرما حاصل می شود به طریق اولی باتلاوت قرآن حاصل می گردد.[10] از این رو عینی حنفی در شرح این حدیث آورده است: علما باتکیه بر این حدیث قرائت قرآن را نزد قبر اموات مستحب می دا نند زیرا وقتی تخفیف با چوب حاصل می شود به طریق اولی با تلاوت قرآن از سوی یکم انسان نیز حاصل می گردد.[11]
  2. توصیه عبدالله بن عمر بر اینکه در کنار قبرش قرائت قران شود:

«يروى أن عبد الله بن عمر ، أمر أن يقرأ عند قبره سورة البقرة وممن رأى ذلك عبد الرحمن بن العلاء؛ روایت شده است: همانا عبدالله بن عمر دستور داد بر اینکه در کنار قبرش سوره بقره خوانده شود و از جمله کسانی که این واقعه را دیده است عبدالرحمن بن علاء می باشد.»[12]

قرائت قرآن برای اموات نزد بزرگان مذاهب

علاوه بر روایات موجود در منابع بزرگان اهل سنت نیز بر جواز این عمل تصریح دارند از این رو برای نمونه به برخی از این موارد اشاره می گردد:

  1. احمد بن حنبل:

از علی بن موسی حداد نقل است که من و محمد بن قدامه جوهری همراه احمد بن حنبل بودیم، جنازه ای را براي دفن آوردند و بعد از دفن شخصی در کنار آن قبر شروع به خواند قرآن کرد، احمد بن حنبل به وی اعتراض کرد و گفت: آیا نمی دانی این عمل بدعت است؟ وقتی از قبرستان خارج شدیم محمد بن قدامه خطاب به احمد بن حنبل گفت: یا اباعبدالله مبشر حلبی چگونه انسانی است؟ وی گفت: ثقه است. گفت آیا از او روایتی را نوشته ای احمد گفت: بله. به احمد گفت: از مبشر شنیدم که عبدالرحمن بن الجلاج گفت:: که پدرش وصیت کرد که بر قبر وی قرآن بخوانند چرا که این عمل را عبدالله بن عمر نیز جایز می دانست. در این هنگام احمد بن حنبل گفت:برو و به آن شخص بگو بر میت می تواند قرآن بخواند.[13]

همچنین از احمد بن حنبل نقل شده است: « إذا دخلتم المقابر اقرأ آية الكرسي وثلاث مرار قل هو الله أحد ثم قل اللهم إن فضله لاهل المقابر؛ هنگامی که بر قبور داخل شدید آیة الکرسی بخوانیدو سه مرتبه قل هو الله احد سپس بگو خداوند ثوابش برای اهل قبور باشد ».[14]

  1. شافعی

از وی نقل شده است که گفت:« رأيت من أوصى بالقراءة عند القبر, وهو عندنا حسن, والرحمة تنزل عند ختم القرآن ؛ دیدم کسی را که توصیه به قرائت قرآن هزد قبر می کرد و این امر نزد ما نیکو است و رحمت خداوند هنگام تلاوت قرآن نازل می شود»[15]

  1. ابن رفعة

وی در باب استحباب قرائت قرآن نزد قبور آورده است:« ولو قرأ القرآن عند القبر كان حسناً كما تقدم، وقد استحبه بعضهم؛ اگر قرائت قرآن نزد قبر شود نیکو است همانگونه که گذشت و این امر را برخی مستحب دانسته اند»[16]

  1. سلیمان بن جمل

وی در این باب تصریح دارد:« وَتَجُوزُ الْإِجَارَةُ لِقِرَاءَةِ الْقُرْآنِ عِنْدَ الْقَبْرِ؛ جایز است اجاره کردن یک شخص برای تلاوت قرآن نزد قبر»[17]

  1. نووی

وی در باب تلاوت قرآن کنار قبور آورده است: مستب است قرائت قرآن نزد قبر و چنانچه ختم قرآن کنار قبور شود افضل است.[18]

  1. قرطبي:

وی در باب نفع بردن اموات از قرائت قرآن کنار قبورشان تصریح دارد:« گفته شده است، ثوابقرائت قرآن برای قاری است و برای میت ثواب شنیدن قرآن است و به این سبب رحمت خداوند به او می رسد، خداوند می فرماید: (زمانی که قرآن خوانده می شود پس گوش دهید و خاموش باشید امید است که به شما رحم شود) و بعید نیست در کرم خداوند بر اینکه هم ثواب قرائت را برای میت بدهد و هم ثواب شنیدن تلاوت را»[19]

نتیجه

وهابیت با چشم پوشی از مستندات موجود در کتب معتبر با اندیشه تفرقه افکنی و ایجاد تزلزل در اعتقادات ناب اسلامی شبهه عدمانتفاع اموات از قرائت قرآن در کنار قبرشان را مطرح نموده اند. و اقدام به نشر حداکثری آن در کتب، فضاهای مجازی نمودها ند در حالی که این امر از مسلمات نزد مسلمانان است و همه شیعیان این مساله را پذیرفته اند و با مراجعه به منابع معتبر اهل سنت نیز به روشن می گردد که ایشان نیز این مساله را پذیرفته و به آن معتقدند. که در این نوشته برخی از این مستندات ارائه گردید.

 

علی اکبر لطفی

 

 


[1] . ابن تیمیه، احمد، جامع المسائل، ج1، ص203

[2] . بخاری، محمد، صحیح بخاری، ج2، ص89

[3] . طبرانی، سلیمان، المعجم الکبیر، ج12، ص444

[4] . ابی داوود، سلیمان، سنن ابی داوود، ج3، ص191؛ نسائی، احمد، سنن کبری، ج9، ص394

[5] .نسائی، احمد، سنن کبری، ج9، ص394

[6] . ابن حبّان، محمّد، الإحسان في تقريب صحيح ابن حبان، ج7، ص271

[7] . طبراني، سليمان، المعجم الكبير، ج20، ص219

[8] . ابن حنبل شيباني، أحمد، مسند أحمد بن حنبل، ج33، ص417

[9] . بخاری، محمد، صحیح بخاری، ج8، ص17؛ نیشابوری، مسلم، صحیح مسلم، ج1، ص240

[10] . ابن دمیامینی، مصابح الجامع، ج1، ص343

[11] . عینی، محمود، عمدة القاری شرح صحیح بخاری، ج3، ص115

[12] . ابن خراط، عبدالحق، العاقبة فی ذکر الموت، ص184

[13] . خلال، احمد، القراءة عند القبور، ص88

[14] . مقدسي، عبد الرحمن بن محمّد (م 682)، الشرح الكبير على متن المقنع، ج2، ص424؛ ابن ابی یعلی، محمد، طبقات الحنابلة، ج1، ص264

[15] . ابوالبقاء شافعی، محمد بن موسی، النجم الوهاج في شرح المنهاج، ج3، ص114

[16] . ابن الرفعة،  احمد، كفاية النبيه في شرح التنبيه، ج5، ص166

[17] . ابن الجمل، سلیمان، حاشية الجمل على شرح منهج الطلاب ،ج14، ص341

[18] . نووی، محی الدین، المجموع شرح المهذب، ج5، ص294

[19] . قرطبی، محمد،  التذكرة بأحوال الموتى وأمور الآخرة،ص288، وقد قيل : أن ثواب القراءة للقارئ ، وللميت ثواب الاستماع ولذلك تلحقه الرحمة ، قال تعالى : { وإذا قرئ القرءان فاستمعوا له وأنصتوا لعلكم ترحمون } ولا يبعد في كرم الله تعالى أن يلحقه ثواب القراءة والاستماع جميعًا ،

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن