منبع :  مجله سراج منیر شماره 4
پرسش

ابن تیمیه کیست؟

پاسخ

ابن تیمیه که یکی از اصلی ترین نظریه پردازان وهابیت است و آرای او مبانی فکری علمای وهابی بوده، نقش به سزایی در رشد و گسترش تفکر سلفی و بعدها شکل گیری وهابیت داشته است. علمای مذاهب اسلامی با درک خطر افکار التقاطی وی، همواره به نقد وی پرداخته و در جهت مقابله با این افکار تلاش کرده اند. از این رو، برای شناخت وهابیت و مقابله با آن، آگاهی از دیدگاه علمای اهل سنّت که با رویکرد علمی به نقد افکار وی پرداخته اند، ضروری به نظر می رسد.

از آنجا که ابن تیمیه یکی از بنیان گذاران فکری وهابیت و حلقه وصل تفکر سلفی با وهابیت شناخته می شود،  برای نقد وهابیت شناخت همه  جانبه آرا و اندیشه های وی ضروری به نظر می رسد. برای نقد اندیشه ابن تیمیه، لازم است آرا و دیدگاه های معاصرین ابن تیمیه و دیگر علمای اهل سنّت درباره این اندیشه بررسی شود.

نام وی ابوعباس احمد بن عبدالحليم، معروف به ابن تيميه و بنیان گذار فکری وهابیت است. وی در سال 661 ق در حــرّان، از توابع شام  به دنيا آمد. به علت ترس از حملات مغولان به شام، عبدالحليم پدر وى، با تمام خانواده اش به دمشق كوچ كردند.

او عقیده تشبيه و تجسيم و جهت داشتن خداوند را مطرح كرد. وقتى ساكنان شهر حماة از او درباره آيه (الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى)[1] پرسيدند، وى در تفسير آن جايگاهى براى خداوند در عرش تعيين كرد. چنان که در دیگر فتاوای وی نیز مشهود است، وی قائل به جسمانیّت خداوند بود و این نظر را به ظاهر آیات و روایات نسبت می داد.

از خصوصيات بارز ابن تيميه، فتوا دادن بر خلاف آراى مشهور و اجماع میان مسلمين بود. دیدگاه او، به دليل ضعف مبانی و استدلال در مقابل علمای شام و خشونت دركلام و بدزبانى اش در گفتار، رواج نيافت و علماى زيادى به نقد و ردّ آن پرداختند.

بنابر نقل ابن کثیر، در شوال 707ق، صوفیّه به سبب جسارت های ابن تیمیه به ابن عربی، به دولت مصر شکایت کردند و دولت او را محاکمه کرد.

قاضی بدرالدّین شافعی، ابن تیمیه را به عنوان یک عنصر منحرف محکوم کرد، دولت مصر ابن تیمیه را به زندان انداخت[2] و عاقبت در سال 728ق در زندان قلعه دمشق درگذشت.

 

همچنین ببینید:

مخالفت علمای اهل سنت با این تیمیه(2)؛ وقتی علمای اهل سنت عقاید ابن تیمیه را رد می کنند 

 

پی نوشت ها: 

[1]. سوره طه، آیه 5.

[2]. البداية و النهاية، ج14، ص51.

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن