منبع :  مجله سراج منیر شماره 4
پرسش

ابن تیمیه بین علمای مطرح اهل سنت مخالف دارد؟

 

پاسخ

شهاب الدین ابوالفضل کنانی عسقلانی مصری شافعی، معروف به ابن حجر، در شعبان سال 773ق در مصر به دنیا آمد و خیلی زود اقدام به حفظ قرآن و یادگیری علوم اسلامی کرد و پس از مدتی از اساتید خود اجازه افتا و تدریس گرفت.[1]

درباره شخصیت علمی و کتب او در مقدمه محقق کتاب تهذیب الکمال آمده است: «حافظ عصر خود و دارای تألیفات بسیاری چون تهذیب التهذیب و تقریب التهذیب است».[2]

وی دارای بیش از 150 تألیف است که بسیاری از آنها مشهور و مورد استفاده فراوان اهل علم است.

کتبی چون تلخیص الحبیر، الإصابة، لسان المیزان، تقریب التهذیب، تهذیب التهذیب، طبقات المدلّسین و فتح الباري في شرح صحیح البخاري از مشهورترین آثار اوست.

کتاب فتح الباري في شرح صحیح البخاري معروف ترین و مهم ترین شرح کتاب صحیح بخاري می باشد.

چنان که در تألیفات وی نیز مشهود است، او دارای گرایش ها شدید به اهل حدیث بود و خود یکی از ارکان علمی حدیث نزد اهل سنّت است.

وی درباره ابن تیمیه و برخورد علما با وی می نویسد:

بزرگان اهل سنّت درباره ابن تيميه دیدگاه های مختلفى دارند؛ بعضى معتقدند كه وى قائل به تجسيم است؛ زيرا او در كتاب العقيدة الحمويّة براى خداوند متعال دست و پا، ساق پا و صورت، تصوّر كرده است؛

و بعضى به سبب مخالفت او با توسّل و استغاثه به رسول اكرم، كه اين نيز تنقيص مقام نبوّت و مخالفت با عظمت حضرت به حساب مى آيد، وى را زنديق و بى دين دانسته اند.

و بعضى به جهت سخنان زشتى كه در باره اميرمؤمنان بيان داشته، وى را منافق دانسته اند؛ چون وى گفته است: جنگ هاى علی بن ابی طالب براى ديانت خواهى نبود، بلكه براى رياست طلبى بود،...

تمامى اين سخنان نشانه نفاق اوست؛ چون پيامبر گرامى به على فرموده است: جز منافق كسى تو را دشمن نمى دارد.[3]

وی همچنین درباره فتوای ابن تیمیه به حرمت زیارت قبور می نویسد:

علما به ابن تیمیه نسبت داده اند که او بار سفر بستن برای زیارت مرقد آقایمان رسول خدا (صلی الله علیه وآله) را حرام شمرده است و ما نیز این کار ابن تیمیه را قبول نداریم. البته شرح دادن دلایل ابن تیمیه و مخالفین او، بسی طولانی است. این مسئله از زشت ترین مسائلی است که از ابن تیمیه نقل شده است. از جمله دلیل هایی که ابن تیمیه در ردّ مخالفین خود ـ که به اجماع علما در مورد جایز بودن زیارت آن حضرت استدلال کرده اند ـ ذکر می کند، عبارتی است که از مالک بن انس نقل شده است که او کراهت داشت بگوید: «قبر پیامبر را زیارت کرده ام»، اما محقّقینی که تابع مذهب مالک بوده اند، در جواب ابن تیمیه گفته اند: مالک برای اظهار ادب و احترامِ به پیامبر،کراهت داشت که این عبارت را بگوید، نه اینکه از زیارت کردن رسول خدا (صلی الله علیه وآله) کراهت داشت؛ زیرا که زیارت پیامبر (صلی الله علیه وآله) از برترین اعمالی است که انسان را به خداوند نزدیک می کند و جایز بودن آن مورد اجماع تمام علمای امت اسلامی است و هیچ اختلافی در این زمینه وجود ندارد و خداوند هدایت کننده به راه درست است».[4]

 وی همچنین مى نويسد:

وقتی خبر به قاضی رسید که برخی از افراد نزد ابن تیمیه رفت و آمد می کنند گفت: اگر برای کفری که از وی ثابت شده، کشته نشود، باید در برابر وی سخت گیری شود. آن گاه دستور داد وی را به زندان انفرادی منتقل کنند.

پس از آن قاضى شافعى دمشق دستور داد كه در دمشق اعلان كنند كه: «من اعتقد عقيدة ابن تيمية حلّ دمه و ماله؛ هر كس معتقد به عقايد ابن تيميه باشد، خون و مالش حلال است».

و این اعلامیّه را یکی از علمای بزرگ اهل سنّت به نام شهاب الدین محمود در مسجد جامع دمشق قرائت کرد که به دنبال آن حنبلی ها و افراد دیگری که در معرض اتّهام بودند، جمع شدند و اعلام کردند که ما بر مذهب و عقیده  امام شافعی هستیم.[5]

از مجموع کلمات ابن حجر عسقلانی درباره ابن تیمیه روشن می گردد که مقابله با ابن تیمیه و منحرف دانستن وی در اعتقادات، مختص شیعه نیست، بلکه کسانی چون ابن حجر عسقلانی که از علمای بزرگ اهل سنّت است نیز با وی مقابله کرده و عقاید وی را انحرافی دانسته اند.

 

پی نوشت ها: 

[1]. فتح الباري، ج1، ص2.

[2]. تهذیب الکمال، ج1، ص66.

[3]. الدرر الكامنة، ج1، ص155.

[4]. فتح الباري، ج3، ص53.

[5]. الدرر الكامنة، ج1، ص147.

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن