منبع :  اختصاصی سایت الوهابیه
پرسش

در روایات شیعه تاکید بر تقیه شده است تا جایی که از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که «لا إيمان لمن لا تقية له؛ کسی که اهل تقیه نیست ایمان ندارد» این در حالی است که تقیه نوعی دروغگویی و بیان خلاف واقع است، که خداوند در قرآن خطاب به درغگویان می فرماید: «ألا لعنة الله على الكاذبين»[1]؛ همانا لعنت خداوند بر دروغگویان. پس شیعیان با تقیه کردن مشمول لعن خداوند هستند.

پاسخ

پاسخ اول: تقیه عین عمل به قرآن است.

با مراجعه به برخی از آیات قرآن از قبیل آیه 28 آل عمران می توان دریافت که تقیه نه تنها مخالفت با قرآن و کلام الله نیست بلکه عین عمل به قرآن می باشد. چرا که خداوند در این آیه شریفه می فرماید:

«لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ  وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ»[2]؛ نباید اهل ایمان، مؤمنان را وا گذاشته و از کافران دوست گزینند، و هر که چنین کند رابطه او با خدا مقطوع است مگر برای در حذر بودن از شرّ آنها (تقیه کنند). و خدا شما را از (عقاب) خود می ترساند و بازگشت همه به سوی خدا خواهد بود.

خداوند در این آیه شریفه می فرماید: دوستی با کفار جایز نیست مگر اینکه بخواهد از شر ایشان در امان باشد، بدین معنا است که بغض و ناراحتی خود نسبت به کفار را کتمان کنند و ظاهر ننماید و این همان تقیه است که در شیعه بدان معتقد است و باید بگوییم که اگر کسی خلاف این امر را قائل باشد با قرآن مخالفت کرده است. همچنین ذیل این روایت معصوممین (علیهم السلام) نیز آیه شریفه را بیانگر تقیه دانسته اند و در این باب روایات متعددی از شیعه و اهل سنت وارد شده است از جمله:

1- امام صادق (علیه السلام) در این باب می فرمایند:

«یَا ابْنَ النُّعْمَانِ! إِنِّی لَأُحَدِّثُ الرَّجُلَ مِنْکُمْ بِحَدِیثٍ فَیَتَحَدَّثُ بِهِ عَنِّی فَأَسْتَحِلُّ بِذَلِکَ لَعَنْتَهُ وَ الْبَرَاءَهْ مِنْهُ فَإِنَّ أَبِی کَانَ یَقُولُ: وَ أَیُّ شَیْءٍ أَقَرُّ لِلْعَیْنِ مِنَ التَّقِیَّهْ إِنَّ التَّقِیَّهْ جُنَّهْ الْمُؤْمِنِ وَ لَوْ لَا التَّقِیَّهْ مَا عُبِدَ اللَّهُ وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرِینَ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِینَ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَلَیْسَ مِنَ اللهِ فِی شَیْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً.امام صادق (علیه السلام)- پسر نعمان! من برای یکی از شماها حدیثی نقل می کنم. و او آن حدیث را از قول من نقل می کند. با همین کار سزاوار لعنت من و بیزار شدنم از او می گردد (تقیّه). پدرم می فرمود: «چه چیز بیشتر از تقیّه موجب خوشحالی است تقیّه سپر بلای مؤمن است اگر تقیّه نبود خدا پرستش نمی شد و در این آیه خداوند می فرماید: «لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرِینَ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِینَ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَلَیْسَ مِنَ اللهِ فِی شَیْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً»[3].

2- روایت امام حسن عسکری (علیه السلام)

امام عسکری نیز این آیه شریفه را مؤید تقیه دانسته او در این باب می فرمایند:

«آمُرُکَ أَنْ تَسْتَعْمِلَ التَّقِیَّهْ فِی دِینِکَ فَإِنَّ اللَّهَ یَقُول: لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرِینَ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِینَ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَلَیْسَ مِنَ اللهِ فِی شَیْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً.؛ امام عسکری (علیه السلام)- به تو دستور می دهم که در دینت به تقیّه عمل کنی؛ چون خدای عزّوجلّ می فرماید: «لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرِینَ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِینَ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَلَیْسَ مِنَ الله فِی شَیْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاة.»[4]

علاوه بر این بزرگان اهل سنت نیز با تکیه بر منابع معتبر مراد از آیه شریفه را تقیه معنا کرده اند برای نمونه به دیدگاه برخی از بزرگان اهل سنت در تفسیر آیه شریفه اشاره می گردد:

1- طبری

وی نیز در تفسیر آیه شریفه آورده است:

«إلا أن تكونوا في سلطانهم فتخافوهم على أنفسكم، فتظهروا لهم الولاية بألسنتكم، وتضمروا لهم العداوة، ولا تشايعوهم على ما هم عليه من الكفر، ولا تعينوهم على مسلم بفعل»[5]؛ مگر اینکه در تحت سلطه و قدرت کفار باشید و از جان خود بترسید، پس در این صورت به ظاهر در زبان ابراز محبت به ایشان داشته باشید ولی در وجودتان عداوت و دشمنی به آنها باشدولی آنان را در کفرشان همراهی نکنید و در مقابله با مسلمانان نیز کمکشان نکنید.

2- ابن حجر عسقلانی

وی در تفسیر آیه تصریح دارد:

«ومعنى الآية : لا يتّخذ المؤمنُ الكافرَ وليّاً في الباطن ولا في الظاهر، إلا التقية في الظاهر، فيجوز أن يوالي إذا خافه، ويعاديه باطنا»ً[6]؛ معنای آیه اینست که هیچ مومنی کافر را به عنوان ولی خود در ظاهر و باطن قرار نمی دهد مگر از باب تقیه و در ظاهر باشد، پس در این صورت اگر در حالت خوف باشد جایز است کافر را به عنوان ولی خود بگیرد، ولی در باطن با او دشمن باشد.

3- آلوسی

وی نیز در تفسیر این آیه شریفه آورده است:

«وفي هذه الآية دليل على مشروعية التقية، وعرّفوها : بمحافظة النفس، أو العِرض، أو المال من شرّ الأعداء؛ در این آیه شریفه دلیلی بر مشروعیت تقیه وجود دارد، و آن را تعریف کرده ند به حفظ جان، آبرو و مال از شر دشمنان»[7].

آنچه مفسران اهل سنت از آیه اراده کرده اند در واقع همان چیزی است که شیعیان بدان اعتقاد دارند.

 

پاسخ دوم: اگر تقیه خلاف قرآن است اولین مخالفین قرآن پیامبر (صلی الله علیه وآله) و صحابه هستند.

وهابی ها تقیه را مخالف آیات قرآن و کذب می دانند این در حالی استکه با مراجعه به منابع روایی و تاریخی معتبر در صدر اسلام اولین کسانی که تقیه کردند پیامبر (صلی الله علیه وآله) و صحابه ایشان هستند همانگونه که از عایشه همسر رسول خدا (صلّی الله علیه وآله) روايت شده است که آن حضرت فرمود:

«آيا نمي دانی که قوم تو وقتی کعبه را ساختند، آن را از پايه هایی که حضرت ابراهيم قرار داده بود، کوچک تر گرفته اند؟ گفتم: چرا شما آن را به حالت اول باز نمي گردانيد؟ فرمود: اگر قوم تو تازه مسلمان نبودند (و ايمانشان قوی بود)، چنين می کردم»[8].

البانی نیز این حدیث را صحیح دانسته و گفته است: این روایت را بخاری، مسلم، ابونعیم در المستخرج، دارمی، ابن ماجه، طحاوی و بیهقی نقل کرده اند.[9]

همانگونه که در روایت شریف وارد شده است پیامبر (صلی الله علیه وآله) این امر از ترس اینکه مردم تازه مسلمان از دینشان برنگردند انجام ندادند واین همان مصلحت در انجام تقیه است که شیعه به آن معتقد می باشد.

همچنین از ابوهریره روایت شده است که وی نیز برای حفظ جانش تقیه کرده است:

«عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: " حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِعَاءَيْنِ: فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَبَثَثْتُهُ، وَأَمَّا الآخَرُ فَلَوْ بَثَثْتُهُ قُطِعَ هَذَا البُلْعُومُ»[10].

ذهبی از ابوهریره نقل می کند: «أن أبا هريرة كان يقول: إني لأحدث أحاديث، لو تكلمت بها في زمن عمر، لشج رأسي»[11]؛ من رواياتی را به شما مي گويم که اگر در زمان عمر يا در نزد وی آنها را بر زبان آورده بودم، گردنم بریده می شد.

 

پاسخ سوم: سیره و عمل علما

با مراجعه به سیره علما در عصرهای متعدد می توان دریافت که ایشان به عنوان بزرگان و مطلعین از دین در مواردی بر حسب مقتضای موجود تقیه کرده اند با توجه به اینکه این امر در  شیعه مسلّم است و از معتقدات ایشان شناخته می شود، از بیان نمونه صرفنظر نموده و از سیره علمای اهل سنت مواردی اشاره می گردد:

1- تقیه علمای اهل سنت در قضیه فتنه خلق قرآن

از آن جایی که مذهب اعتزال در زمان خلفاي عباسي به اوج قدرت خود رسيده بود و خلفاي عباسي مردم را مجبور به پذيرش اعتقادات کلامي معتزله مي کردند؛  به طوري که هرکس معتقد به خلق قرآن نبود، کشته مي شد  .بسياري از علما و تقريباً تمام مردم اهل سنت، با اجابت کردن دعوت سلاطين، به خلق قرآن اقرار مي کردند، با اينکه اعتقاد قلبي آنها عکس آن بود. تاريخ نويسان اهل سنت از اين فتنه به «محنة خلق القرآن» ياد مي کنند و تقيه کردن مردم را تأييد می کردند و به آن مشروعيت مي بخشيدند. ذهبي،  دانشمند مشهور اهل سنت، در باره اين فتنه مي نويسد: هرکس از روی تقيه پاسخ داده باشد، اشکالی ندارد.[12]

2- جواز تقیه از دید ابن تیمیه حرانی

ابن تیمیه حرانی نیز که وهابیت خود را وام دار وی می دانند و از او به عنوان پدر بیداری خود یاد می کنند نه تنها تقیه را پذیرفته است بلکه بر ضرورت آن در مواردی همچون سجده بر بت که شرک است جایز دانسته است و در این باب تصریح دارد:

«وإلا فلو قدر أنه سجد قُدّام وَثَنٍ ولم يقصد بقلبه السجود له بل قصد السجود لله  بقلبه لم يكن ذلك كفرا وقد يباح ذلك إذا كان بين مشركين يخافهم على نفسه  فيوافقهم فى الفعل الظاهر ويقصد بقلبه السجود لله؛»[13] وگرنه، اگر تقدير چنين آيد که او (هر شخصی) در برابر بتی سجده کرد و در قلبش قصد عبادت آن را نداشته باشد بلکه نيتش سجده برای خدا باشد اين کفر نخواهد بود. برای کسی که در بين مشرکان است و بر نفس خويش از آنان ترس دارد، ممکن است مباح باشد که در فعل ظاهری با آنها همراه شود – و برای بت هايشان سجده نمايد – و در قلبش قصد سجود برای الله تعالی را داشته باشد.

با توجه به آنچه بیان گردید تقیه نه تنها مخالفت با آیه قرآن نیست و مصداق دروغ نمی باشد بلکه امری عقلایی، دینی است، و اگر شخصی ادعای اسلام دارد باید بنا بر کلام خداوند (آیه 28 آل عمران) و همچنین سیره پیامبر (صلي الله عليه وآله) و سلف تقیه را بپذیرد و بر آن پایبند باشد. پس باید بگوییم که تقیه از معتقدات اسلام است نه از معتقدات شیعه که وهابیت در جامعه ترویج داده اند.

 علی اکبر لطفی

 

 پی نوشت ها:

[1] . دمشقیة، عبدالرحمن، کتاب الکافی عرض و نقد، ص40.

[2] . آل عمران، آیه 28.

[3] . نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، ج 12، ص 289.

[4] . حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج 16، ص 229.

[5] . طبري، محمّد بن جرير (م 310)، جامع البيان في تأويل القرآن، ج 6، ص 313، تحقيق: أحمد محمد شاكر، مؤسسة الرسالة، بي جا، چاپ اوّل، 1420 هـ.ق.

[6] . ابن حجر عسقلانى، احمد، فتح الباري شرح صحيح البخاري، ج 12، ص 263؛ دار المعرفة، بيروت، 1379ق.

[7] . آلوسي، محمود بن عبد الله (م 1270)، روح المعاني في تفسير القرآن العظيم والسبع المثاني، ج2، ص117؛ تحقيق: علي عبد الباري عطية، دار الكتب العلمية، بيروت، چاپ اوّل، 1415 هـ.ق.

[8] . بخارى، محمّد، صحيح البخاري، ج 2، ص 146؛  تحقيق: محمد زهير بن ناصر، دار طوق النجاة، چاپ اوّل، 1422ق.« عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ، زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا: «أَلَمْ تَرَيْ أَنَّ قَوْمَكِ لَمَّا بَنَوْا الكَعْبَةَ اقْتَصَرُوا عَنْ قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ؟»، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلاَ تَرُدُّهَا عَلَى قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ؟ قَالَ: «لَوْلاَ حِدْثَانُ قَوْمِكِ بِالكُفْرِ لَفَعَلْتُ»

[9] . ألباني، محمد ناصر الدين (م1420)، إرواء الغليل في تخريج أحاديث منار السبيل، ج 4، ص 305؛ ناشر: المكتب الإسلامي، بيروت، چاپ دوّم، 1405 هـ.ق.

[10] . بخارى، محمّد، صحيح البخاري، ج1، ص35؛ تحقيق: محمد زهير بن ناصر، دار طوق النجاة، چاپ اوّل، 1422ق.

[11]. ذهبي، محمّد بن احمد (748)، سير أعلام النبلاء، تحقيق: مجموعة من المحققين بإشراف الشيخ شعيب الأرناؤوط، مؤسسة الرسالة، بيروت، چاپ سوّم، 1405 هـ.ق. ج 2، ص 601.

[12] . ذهبی، محمد، سیرأعلام النبلاء، ج 13، ص 322.

[13] . ابن تیمیه حرانی، احمد، مجموع الفتاوی، ج 14، ص 120.

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن