پرسش

آیا زیارت قبور ریشه قرآنی و روایی دارد. لطفا دلايل مشروعيت آن را بیان کنید؟

پاسخ

زیارت قبور از جمله موضوعاتی است که همواره مورد قبول مذاهب و فرق اسلامی، به ویژه امامیه، بوده است. بنابر آیات قرآن، احادیث و سیره مسلم پیامبر اسلام(صلی الله و علیه وآله)، صحابه و علمای مذاهب، مسئله زیارت قبور از اعمال مستحب است.

ابن­ تیمیه و پیروان او، زیارت قبور را نوعی بدعت دانسته و به حرمت آن فتوا داده اند، در حالی که سخن آنان بر خلاف قرآن، احادیث و سیره پیامبر اسلام (صلی الله و علیه وآله) و صحابه می باشد، که در ذیل از هر کدام به یک نمونه اشاره می‌کنیم:

الف) قرآن

(... و لَو أنَّهُم إِذا ظَلَموا أَنفُسَهُم جَآءُوکَ فَاستَغفِرُوا اللهَ و استَغفَرَلَهُم الرَّسُولُ لَوَجَدُوا لله تَوَّاباً رَّحیماً)؛ و اگر این مخالفان هنگامی که به خود ستم کردند [فرمان‌های خدا را زیر پا گذاردند] به نزد تو می‌آمدند و از خدا طلب آمرزش می­کردند و پیامبر هم برای آنها استغفار می­کرد، خدا را توبه‌پذیر و مهربان می­یافتند. (نساء، آیه 64)

آیه مسلمانان را برای زیارت قبر مبارک پیامبر(صلی الله و علیه وآله) و استغفار نزد ایشان برمی‌انگیزد. اگرچه آیه در زمان حیات مبارک پیامبر اکرم(صلی الله و علیه وآله) نازل شده است لکن اختصاص به زمان حیات ایشان ندارد. زیرا این یک رتبه و مقام برای پیامبر اکرم(ص) است و با مرگ ایشان از بین نمی­رود و سیاق آیه بهترین دلیل است. بنابراین آیه، شامل آمدن از راه دور و نزدیک می­شود. کما اینکه حیات و ممات پیامبر(صلی الله و علیه وآله) را شامل می­شود. (شفاء السقام،  سبکی، ص 233)

ب) روایت

از پيامبر نقل شده كه فرمود: «هر كس قبر مرا زيارت كند، شفاعتش بر من لازم مى‌گردد» (سنن دارقطنى، ج2، ص278؛) اين حديث داراى چهل منبع از كتاب­هاى اهل‌سنت است. سبکی شافعی پس از نقل این حدیث از میان احادیث زیارت پیامبر و بحث مفصّل علمی درباره اسناد این حدیث می­نویسد:

این احادیثی که ما درباره زیارت جمع کردیم- که بیش از ده تا پانزده روایت از روایاتی است که در آن لفظ زیارت به‌کار برده شده است- غیر از آن روایاتی است که در استدلال به این احادیث از آن استفاده کردیم و کثرت احادیث موجب قوّت احادیث است.( شفاء السقام، ص78)

ج) سیره پیامبر

پيامبر به زيارت قبور شهيدان در مكانى به نام «رأس الحول» مى‌آمد و مى‌فرمود: «سلام بر شما به موجب آنچه كه صبر كرديد، خوب جايگاهى داريد». در اين هنگام ابوبكر و سپس عمر و بعد عثمان بدان مكان آمدند، وقتى كه معاويه به آنها رسيد، مردم جمع شده بودند و پيامبر در مواجهه با انبوه مردم فرمود: سلام بر شما، به موجب آنچه صبر كرديد.( المصنف، ج3، ص573 )

د) سیره صحابه

عايشه كه همسر پيامبر بوده به زيارت قبر برادرش به مكه مي­رفت و كسي کار او را خلاف شرع نمی‌دانست. چنان که

ابن ابى‌مليكه مى‌گويد: عايشه را ديدم که قبر برادرش عبدالرحمن را ـ كه در مكانى به نام حبشى درگذشت و در مكه دفن گرديد ـ زيارت مى‌كرد. ( المصنف، ج3، ص570)

با توجه به شواهد فوق، مشروعیت مسئله زیارت قبور از امور مسلم و بدیهی است، و حرف وهابیت هیچ جایگاهی ندارد. برای مطالعه بیشتر نسبت به دلائل قرآنی و روایی به این مقاله مراجعه کنید.

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن