پرسش

دیدگاه وهابیت نسبت به نقش معاویه در جنگ صفین چیست؟

پاسخ

وهابیت برای دفاع از بنی‌امیه و تبرئه آن ها بسیار تلاش کرده است. ابن تیمیه به عنوان يکي اززمینه سازهای اصلي اندیشه وهابيت‌، با صراحت حق را به معاویه داده، و جنگ امام علی (علیه السلام) و نبرد ایشان را در صفین زیر سوال می برد و اشکالاتی را به آن وارد می کند.

در حالی که حقانیت حضرت علی (علیه السلام) و باطل بودن و خطای معاویه در این نبرد مسلّم است، چنان که نصوصی از پیامبر، نسبت به حقانیت حضرت بیان شده است. به عنوان نمونه در بسیاری از منابع، از طریق ابو ایوب انصاری و ابوسعید خدری و غیر او، از پیامبر(صلّی الله علیه وآله) درباره قاسطین و اینکه وظیفه علی (علیه السلام) جنگ با آنها بوده، یاد شده است. یکی از این موارد، روایتی از پیامبر(صلّی الله علیه وآله) خطاب به علی (علیه السلام) آمده است: «انک ستقاتل بعدی الناکثة والقاسطة والمارقة»[1] ابن ابی الحدید درباره این روایت می نویسد: «و هذا الخبر من دلائل نبوته (ص) لانه اخبار صریح بالغیب لا یحتمل التمویة والتدلیس»[2]

علاوه بر روایات نبوی، ندامت شماری از صحابه و تابعین مثل سعد وقاص و ابن عمر از اینکه در صفین به نفع امام علیه اهل بغی نجنگیدند، نشان دهنده بر حقانیت امام علی (علیه السلام) می باشد.[3]

علما نیز بر حقانیت حضرت علی (علیه السلام) و باطل بودن و خطای معاویه هم تصریح دارند، که در این جا به بعضی از آن ها اشاره می کنیم:

1) حنبلی ها معتقدند قتال با اهل بغی افضل از جهاد است.[4] مستند آنها برای این فتوا جنگ علی (علیه السلام) با لشکر معاویه در صفین است.

2) کیاهراسی (متوفای قرن پنجم) می گوید آیه قتال با بغات «وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَینَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَی الْأُخْری فَقاتِلُوا الَّتِی تَبْغِی» به جواز نبرد با اهل بغی دلالت می کند. مستمسک علی, برای قتال اهل بغی همین آیه بود. در این جنگ بزرگان صحابه در کنار ایشان قرار داشتند.[5]

3) ابن حزم (متوفای 456 ه.ق.) با توجه به روایت قتل عمار نتیجه گرفته است که علی (علیه السلام) صاحب حق امامت و رهبری مردم است.[6]

4) بیهقی (متوفای 458 ه.ق.) می گوید: «و اما خروج کسی که علیه امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) به منظور خون خواهی عثمان و نزاع با ایشان در امر خلافت خروج کرد (یعنی معاویه) به همراه مردم شام، خطا بود و ما در سایه بیعت مردم با ایشان برای خلافت به برائت علی, از کشتن عثمان، استدلال کردیم. بی تردید، کسی که بر او خروج کرد و در امر خلافت به نزاع پرداخت، باغی بود. رسول خدا(صلّی الله علیه وآله) به اطلاع عمار یاسر رسانده بود که گروه باغی او را به قتل می رسانند؛ و همان کسانی که علیه امیرالمؤمنین علی, در نبرد صفین خروج کردند، عمار را کشتند. وی در موضعی دیگر به اسناد خود از ابن خزیمه می آورد: «کلیه افرادی که با امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب جنگیدند، باغی هستند. عقیده مشایخ ما بر همین قول استوار است و نظر شافعی همین است»[7]

با توجه به مطالب مذکور و ادله روایی و دیگر شواهد تاریخی، حقانیت امام علی (علیه السلام) بر اهل انصاف واضح می باشد. برای مطالعه بیشتر در این زمینه به مقاله « نقد ابن تیمیه بر معارضان امام علی (علیه السلام) در صفین» مراجعه کنید.

 

[1] - علی متقی هندی، کنز العمال، ج16، ص194.

[2] -  ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج1، ص201.

[3] - محمد ابن احمد انصاری قرطبی، تفسیر القرطبی، ج16، ص319.

[4] - محمود آلوسی، روح المعانی، جزء 26، ص151.

[5] - ابوالحسن طبری کیاهراسی، احکام القرآن، ج4، ص382.

[6] - ابن حزم، الفصل فی الملل والنحل، ج4، ص73.

[7] -  احمد بیهقی، الاعتقاد والهدایة، ص374.

 

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن