منبع :  اختصاصی سایت الوهابیه
پرسش

 یکی از شبهاتی که وهابی ها دارند این است که چرا در نزد قبرها رفته و دعا میکنید ؟ دعا در نزد قبور درست نیست و استجابتی نیز ندارد حتی ابن تیمیه رهبر فکری و عقیدتی وهابیان این را یک عمل شیطانی دانسته است[1] ابن فوزان نیز آن را بدعت دانسته و گوید: از جمله بدعت‌هایی که کنار قبر پیامبر انجام می‌گیرد زیاد تردد کردن بر آن است؛ هرگاه که وارد مسجد می‌شود می‌رود تا بر آن سلام نماید. و نیز نشستن کنار قبر ... و نیز از جمله بدعت‌ها دعا کنار قبر پیامبر (ص) یا دیگر قبرهاست به گمان اینکه دعا نزد قبر مستجاب است .[2]

 

پاسخ

این شبهه گذشته از اینکه مخالف قرآن و سنت صحیح نبوی، می باشد، با روش صحابه، بزرگان مذاهب اسلامی و مسلمانان نیز مخالف است در طول تاریخ  غیر از وهابیت ، دیگر مسلمانان از  شافعی ها، مالکی ها، حنفی ها و حنبلی ها به زیارت قبور بزرگانشان میروند و در آنجا به درگاه خداوند متعال دعا کرده و بعضاً نیز دعایشان به اذن الله مستجاب میگردد. در این نوشتار به سیره برخی از صحابه و عمل بزرگان اهل سنت در این خصوص و جواز دعا کردن در نزد قبور انبیاء و اولیاء و صلحاء اشاره کرده و مواردی را  نیز ذکر می کنیم که برخی بر سر قبور رفته و دعا کرده و دعایشان نیز مستجاب شده است

دعا نمودن اسامه بن زید صحابی بر سر قبر پیامبر (ص)

در منابع اهل سنت آمده است که یکی از صحابی به نام اسامه بن زید کنار قبر پبامبر (ص) دعا خوانده است

 ابن حبان در صحیح خود چنین نقل می کند:

5694- أَخْبَرَنَا أَبُو يَعْلَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْحَاقَ يُحَدِّثُ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ رَأَيْتُ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ يُصَلِّي عِنْدَ قَبْرِ رَسُولِ اللَّه فَخَرَجَ مَرْوَانُ بْنُ الْحَكَمِ فَقَالَ تُصَلِّي إِلَى قَبْرِهِ فَقَالَ إِنِّي أُحِبُّهُ فَقَالَ لَهُ قَوْلاً قَبِيحًا ثُمَّ أَدْبَرَ فَانْصَرَفَ أُسَامَةُ فَقَالَ يَا مَرْوَانُ إِنَّكَ آذَيْتَنِي وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يُبْغِضُ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَ وَإِنَّكَ فَاحِشٌ مُتَفَحِّشٌ .[3]

عبيد الله می گوید : دیدم که اسامه بن زید در نزد قبر پیامبر (صلی الله علیه و آله) دعا میخواند . مروان بن حکم آمد و گفت : به سوی قبر نبی الله دعا می کنی ؟ اسامه پاسخ داد : این عمل را دوست دارم . سپس مروان حرفی قبیح ( فحش ) به او گفت و برگشت . اسامه گفت : ای مروان ! تو مرا اذیت کردی و من از رسول الله (ص)شنیدم که می فرمود : خداوند متعال فرد فحش‌دهنده و هرزه‌گو را دشمن می دارد .تو فحش‌دهنده و هرزه‌گو  هستي.

محقق کتاب، شعیب ارنووط ، ذیل این روایت می گوید : «اسناده حسن» اسناد این روایت حسن است . مقدسی نيز در ذیل آن می گوید : اسناده حسن[4] 

دعا و استجابت آن در کنار قبر امام رضا (ع)

ابن حبان بستی که از بزرگان اهل سنت است،  توسل و نحوه دعا و حاجت خواستن خویش در کنار قبر امام رضا علیه السلام را چنین توصیف می کند:

وقبره بسنا باذ خارج النوقان مشهور يزار بجنب قبر الرشيد قد زرته مرارا كثيرة وما حلت بي شدة في وقت مقامى بطوس فزرت قبر على بن موسى الرضا صلوات الله على جده وعليه ودعوت الله إزالتها عنى إلا أستجيب لي وزالت عنى تلك الشدة وهذا شيء جربته مرارا فوجدته كذلك[5]

قبر او (علی بن موسی الرضا علیهما السلام) در منطقه سناباد در خارج از نوقان ، در کنار قبر هارون الرشید است . بارها این قبر را زیارت کرده ام و تا زمانی در طوس بودم ، زمانی نبود که مشکلی برای من پیش بیاید و من قبر علی بن موسی الرضا (علیهما السلام) را زیارت نکنم و از خدا حل آن مشکل را بخواهم الا اینکه دعایم مستجاب میشد و آن مشکل برایم حل میشد . و این امری است که بارها تجربه کردم و از آن جواب گرفته ام.

استجابت دعا در کنار قبر سیده نفیسه دختر امام حسن (ع)

ذهبی در ترجمه سیده نفیسه ، دختر حسن بن زید بن الحسن علیه السلام می گوید :

وقيل كانت من الصالحات العوابد والدعاء مستجاب عند قبرها بل وعند قبور الانبياء والصالحين وفي المساجد وعرفة[6] .گفته میشود : ایشان از زنان صالحه و عابد بوده و دعا در نزد قبر ایشان مستجاب است .
بلکه دعا در نزد قبور انبیاء و صالحین و مساجد و عرفه و .... مستجاب است .

 دعا و حاجت خواستن شافعی نزد قبر ابوحنیفه

شافعی به نزد قبر ابوحنیفه میرفت و بدان تبرک جسته و دعا می کرد:

عَليّ بن مَيْمُون قَالَ سَمِعت الشَّافِعِي يَقُول إِنِّي لأتبرك بِأبي حنيفَة وأجيء الىقَبره فِي كل يَوْم يَعْنِي زَائِرًا فَإِذا عرضت لي حَاجَة صليت رَكْعَتَيْنِ وَجئْت إِلَى قَبره وَسَأَلت الله الْحَاجة فَمَا تبعد عني حَتَّى تقضى[7]

علی بن میمون گفت : از شافعی شنیدم که میگفت : من به ابوحنیفه تبرک میجویم و هر روز بعنوان زائر به نزد قبر او میروم و اگر حاجتی داشته باشم ، 2 رکعت نماز خوانده و به نزد قبر او میروم و از خدا میخواهم که حاجتم را بدهم . و هنوز از قبر دور نشده ام که حاجتم بر آورده می شود

 

 

حال به ترجمه برخی از افراد در نزد اهل تسنن اشاره میکنیم که بحث دعا در نزد قبر آنها مطرح شده است

استجابت دعا نزد قبر ابوالفضل کوملابادی

عبدالکریم رافعی قزوینی در ترجمه ابوالفضل کوملابادی همدانی میگوید :

صالح بن أحمد بن محمد بن صالح أبو الفضل الكوملابادى الهمداني ....  ركنا من أركان الحديث ثقة صدوقا حافظا وله مصنفات عزيزة ... صلى عليه أبو بكر بن لال والدعا عند قبره مستجاب سمعت محمد ابن طاهر العابد يقول سمعت بعض المشائخ يقول ما من رجل يقف على قبر صالح الكوملابادى فيقول سبع مرات يا كافي المهمات ويا بديع السماوات والأرض أكفنا ما يهمنا ثم يدعوا بما بدا له إلا استجيب له قال شيروية جربته فوجدته ذلك[8]

صالح بن احمد ابوالفضل کوملابادی همدانی ، او رکنی از ارکان حدیث بوده و ثقه و صدوق وحافظ احادیث بود و دارای مصنفات کمیابی میباشد . ابوبکر بن لال بعد از مرگ صالح بر او نماز خواند و دعا در نزد قبر او مستجاب است . شنیدم که محمد بن طاهر میگفت : از برخی از مشایخ شنیدم که میگفتند هیچکس نیست که به نزد صالح کوملابادی برود و 7 بار بگوید « يا كافي المهمات ويا بديع السماوات والأرض أكفنا ما يهمنا » و سپس دعا نماید مگر اینکه دعایش مستجاب میشود . شیرویه گفت : من این کار را انجام دادم و جواب گرفتم .
شبیه همین را ذهبی نقل کرده است[9]

استجابت دعا در نزد قبر ابن صلاح شافعی

سُبکی در ترجمه ابن صلاح شافعی چنین میگوید

فدفنوه بطرف مقابر الصوفية وقبره على الطريق في طرفها الغربي ظاهر يزار ويتبرك به قيل والدعاء عند قبره مستجاب[10]
او را به سمت قبرهای صوفیه دفن کردند و قبر او در مسیر غربی آنجا بوده و مشخص است و مورد زیارت و تبرک است . و گفته میشود که دعا در نزد قبر او مستجاب است.

موارد این چنینی در منابع اهل سنت فراوان است که فقط چند نمونه اشاره شد تا مشخص شود که ادعا وهابیان با سیره سلف و بزرگان اهل سنت مخالف و تعارض دارد

سخن ذهبی در خصوص اصل مشروعیت دعا نزد قبور

ذهبی نیز در مورد اصل مشروعیت دعا کردن در نزد قبور ، چنین میگوید :

قلت والدعاء مستجاب عند قبور الأنبياء والأولياء وفي سائر البقاع لكن سبب الإجابة حضور الداعي وخشوعه وابتهاله وبلا ريب في البقعة المباركة وفي المسجد وفي السحر ونحو ذلك يتحصل ذلك للداعي كثيرا وكل مضطر فدعاؤه مجاب[11]میگویم ( ذهبی ) : دعا در نزد قبور انبیاء و اولیاء و دیگر بقعه ها مستجاب است و علت اجابت آن حضور دعا کننده و خشوع وی و التماس و تضرع او میباشد و بدون شک این حالت در بقعه ها مبارکه و در مساجد و به هنگام سحر و امثال آن ، برای دعا کننده زیاد بوجود می آید و هر مضطری که دعا کند ، پس دعا او مستجاب است .

بنابراین دعا در کنار قبور، نزد سلف و بزرگان مذاهب و علمای اهل سنت، مشروع بوده و گاها نزد قبور صاحبان دعا به اجابت نیز می رسید، بر خلاف آن چیزی که وهابیان ادعا می کنند و آن را بدعت دانسته و غیر مشروع می دانند

 

 

 

وحید خورشیدی


 

[1] ابن تیمیه، مجموع الفتاوی ، ج 11 ص 16

[2] مجله‌الدعوه، شماره 1612، ص 37.

[3] ابن حبان، صحيح ابن حبان بترتيب ابن بلبان ، ج 12 ص 506 رقم 5694 ، دار النشر : مؤسسة الرسالة - بيروت - 1414 - 1993 ، چاپ دوم الأرنؤوط

 

[4] مقدسی،  الأحاديث المختارة ،  ج 4 ص 106 – 107، مكتبة النهضة الحديثة - مكة المكرمة چاپ اول

[5]:  ابن حبان، الثقات ، ج 8 ص 457 ، دار الفكر ، چاپ اول

[6]  ذهبی ، سير أعلام النبلاء ، ج 10 ص 107  دار النشر : مؤسسة الرسالة - بيروت - 1413 چاپ نهم

[7]  قاضی صیمری ، أخبار أبي حنيفة وأصحابه ، ص 94 - 95 ، دار النشر : عالم الكتب - بيروت - 1405هـ چاپ دوم

 

[8] الرافعي القزويني،  التدوين في أخبار قزوين ، ج 3 ص 90 - 91 ، دار الكتب العلمية - بيروت - 1987م ،

[9] ذهبی، تذكرة الحفاظ ، ج 3 ص 986 ، دار النشر : دار الكتب العلمية - بيروت ، چاپ اول

[10]  سبکی، طبقات الشافعية الكبرى ، ج 8 ص 328 ، دار النشر : هجر للطباعة والنشر والتوزيع - 1413هـ ، چاپ دوم

[11] ذهبی، سير أعلام النبلاء ، ج 17 ص 77

 

نام
نام خانوادگی
ایمیل
متن